การบรรณธิกรณ์ข่าวกับวิธีเสนอของสยามโครนิเคิล

  ////หนังสือพิมพ์”สยามโครนิเคิล”ฉบับวันที่ 3 กันยายน 2005 พาดหัวข่าวเกี่ยวกับสมาคมสื่อมวลชนฯหลังจากที่นายแพทย์สุวัฒน์ สุวรรณวานิช ลาออกจากตำแหน่งนายกฯ มีว่า “หมอสุวัฒน์ไม่พูดเลิกยุ่งสื่อฯ สุวิทย์ยันหวิดเจอไพสันติ์อัด !”  หัวข่าวขึ้นพาดนี้อยู่ในวิชาการหนังสือพิมพ์ คนที่จะให้หัวก็คือ”บรรณาธิกรณ์ข่าว” ภาษาอังกฤษใช้ว่า Sub-editor หรือ Copy Editor ก็ได้ บุคคลที่ทำหน้าที่นี้เป็นคนวางรูปแบบหน้าข่าวของหนังสือพิมพ์

//// คุณหมอลาออกจากตำแหน่งนายกสมาคมฯและมีจดหมายชี้แจงสั้นๆท้ายบทความ”หมอสุวัฒน์เล่าเรื่อง”(หน้า 5)ซึ่งผมนำไปทำข่าวส่วน 2 เพื่อให้ทราบถึงความรู้สึกของคุณหมอต่อเรื่องที่เกิดขึ้น เป็นคำชี้แจงของผู้ใหญ่ที่”ตรงไปตรงมา” เปิดไปอ่านได้ครับ  คุณหมอไม่ได้พูดคำว่า”อันธพาล” ทั้งนายศุภชัย ตรีบำรุงและนายบรรลือ สอนบาลี ก็จงรับเรื่อง"ตอกลิ่ม”ของตัวเองไปเต็มๆ

///ส่วนเรื่องที่ว่า”สุวิทย์ยันหวิดเจอไพสันติ์อัด !”  นายบรรลือก็ไม่มาสัมภาษณ์นายไพสันติ์ หากมาสัมภาษณ์อาจไปพาดหัวว่า ”ไพสันติ์ประกาศอัดสุวิทย์แน่!”(เพราะเอ็งด่าแม่ข้าฯ)ในวงเล็บนั้นผมอยากจะบอกผู้อ่านว่าผมเกิดอารมณ์โมโหครับ ขณะโต้แย้งกันอยู่นั้นผมถูกด่าแม่ ซึ่งแม่ผมเสียชีวิตไปแล้ว หากถูกด่าแม่แล้วใครไม่โกรธบอกผมด้วย ผมจะไปด่าแม่(มึง) ดังนั้นการที่นายบรรลือไปสัมภาษณ์สุวิทย์นั้นสุวิทย์พูดไม่หมดในประเด็นก่อนที่เกือบจะเกิดเรื่องคือพูดแบบขยักไว้ จึงโยนความผิดมาที่ผม และผมก็ไม่ทราบว่าทำไมนายบรรลือไม่สัมภาษณ์เจาะเข้าไปว่าจุดวิกฤติแท้จริงแล้วอยู่ตรงไหน  

///เรื่องที่ทำให้เกิดเหตุมีต้นตอมาจากนายศุภชัย  ตรีบำรุง หยิบยกคำว่า”เฒ่าทารก”มาพูดในที่ประชุม ผมขอแสดงความเห็นตามความเข้าใจของผมว่านายศุภชัยไปเป่าหูสุวิทย์เข้าซึ่งหาหลักฐานไม่ได้ และหาไม่ได้จนทุกวันนี้ ที่ประชุมสมาคมฯมีความเห็นว่า ต่อไปใครจะกล่าวหาใครต้องนำหลักฐานเข้ามาประกอบด้วยจึงจะรับฟัง ไม่ใช่พูดลอยๆ(หรือผายลมทางปาก อันนี้ผมเขียนเอง)จึงทำให้ทั้ง 2 คนไม่เข้าประชุมสมาคมฯ ตั้งแต่บัดนั้นมา   

///การที่นายศุภชัยพยายามหยิบยกเรื่องให้คนนั้นคนนี้มาชนกับผมตลอดเวลา หรือหยิบเอาคนนั้นไปดิสเครดิตคนนี้ เป็นเพราะผมล่วงรู้ความชั่วของนายศุภชัยหลายอย่าง เป็นการสร้างปัญหาให้กับสังคมมากกว่าจะสร้างสรรค์สังคม ดังที่ครั้งหนึ่งเคยประชุมจัดงานครบรอบ 30 ปี 14 ตุลาคมที่วัดไทย ในที่ประชุมนายศุภชัยไม่พูด แต่นำออกมาเขียนวิจารณ์ให้กลุ่มผู้จัดงานเกิดความเสียหาย นี่คือ”วิชามาร”ที่นายศุภชัยถนัดนัก  เป็นวิธีการที่เขาอยากเพิ่ม”ต้นทุนทางสังคม”ให้กับตัวเอง เพราะทุกวันนี้ต้นทุนทางสังคมในแอล.เอ.ของเขาติดลบ   

  ///ส่วนเรื่องที่หนังสือพิมพ์”สยามโครนิเคิล”ชี้แจงข่าวมา สมาคมฯก็จะนำเข้าสู่ที่ประชุมต่อไปครับ คือเมื่อเราถามไปเขาตอบกลับมาก็ต้องส่งเข้าที่ประชุมให้พิจารณากัน ผมเองตัดสินคนเดียวไม่ได้  

 ///สิ่งหนึ่งที่ผมอยากจะขอพูดในฐานะ”ส่วนตัว-ส่วนรวม”คือตามเนื้อข่าวที่ว่า“นายบรรลือ สอนบาลี บรรณาธิการบริหารได้ตอบคำถามในจดหมายจากสมาคมฯว่า การนำเสนอข่าวและการหลีด(Lead-บ.ก.)หัวของ”สยามโครนิเคิล”มีที่มาบนพื้นฐานจากความเป็นจริงที่ได้จากการสัมภาษณ์ทั้งหมด โดยสรุปรวบยอดความคิดเพื่อให้กระชับได้ใจความตรงความหมาย เข้าใจได้ทันที เป็นหลักสากลของการบรรณาธิกรณ์ข่าว โดยไม่มีเจตนาจะทำลายสมาคมฯหรือมุ่งโจมตีบุคคลใดบุคคลหนึ่งเป็นการเฉพาะ ผู้ที่เป็นบรรณาธิกรณ์ข่าวหรือ Copy Desk  ซึ่งให้หัวข่าวจะเข้าใจเรื่องนี้ดี ในขณะที่ซีกผู้อ่านก็ย่อมมีวิจารณญาณแยกแยะได้อยู่แล้วว่าสิ่งไหนคือ FACT”

 ////ผมไม่ทราบจริงๆว่าวิชาสื่อสารมวลชนฯที่นายบรรลือเรียนมานั้นให้อำนาจ Copy Desk ตีความรวบยอดข่าวด้วยตัวเองถึงขนาดนั้น ผมอ่านข่าวแล้ว”เนื้อหา”ของข่าวไม่มีคำว่า”อันธพาล”แม้แต่น้อย เป็นการใส่”อารมณ์”ของคนพาดหัวข่าวเข้าไปแทน ส่วนวิชาที่ผมเรียนมาไม่เคยสอนให้ทำเช่นนั้น การทำ  Summary Lead (โปรยข่าวหลังจากที่พาดหัวข่าวไปแล้ว) จะต้องนำมาจากเนื้อหาข่าวทั้งหมด สิ่งใดที่ไม่มีในเนื้อข่าวแต่นำมาโปรยด้วยนั้นถือเป็นความเห็นของคนโปรยข่าวจะนำมาปนกับข่าวไม่ได้ และการสรุปแทนผู้อ่านต้องตรงกับข้อเท็จจริงและเนื้อหาของข่าวที่เกิดขึ้น

 ///ถ้าอยากจะวิจารณ์ว่าการถกเถียงในที่ประชุม”รุนแรง-ก้าวร้าว” เป็นลักษณะของ”อันธพาล” ก็จะต้องนำไปวิจารณ์ในคอลัมน์อันถือเป็นความเห็น จะต้องไม่เอามาปนกับข่าว  อีกทั้งคำว่า”การถกเถียง”นั้นย่อมหมายถึงมีดีกรีความรุนแรงอยู่ในตัว แต่จะมากน้อยแค่ไหนเป็นอีกเรื่องหนึ่ง  ถ้า”ถกเถียง”หมายถึงเรื่องนิ่มๆถือเป็นเรื่องของคนปัญญาอ่อน นายบรรลือจะต้องไปเรียนภาษาไทยใหม่

 ///นอกจากนี้ผู้อ่านไม่อาจแยกแยะ FACTS ได้ด้วยตัวเอง เพราะคำว่า Mass (มวลชน) เป็นสิ่งที่นับไม่ได้ คนอ่านหนังสือพิมพ์มีวุฒิภาวะไม่เท่าเทียมกัน มีพื้นฐานการศึกษาแตกต่างกัน (อย่างนายบรรลือกับนายศุภชัยอาจมีวุฒิภาวะเท่าเทียมกันเพราะทำหนังสือพิมพ์ร่วมกันได้ แต่เรื่องการศึกษานี่ผมไม่มั่นใจเพราะนายศุภชัยไม่เคยเปิดเผยในที่ใดๆ)  ดังนั้นการทำหนังสือพิมพ์ต้องทำให้ Mass อ่าน ไม่ได้เจาะจงกลุ่มบุคคล ไม่ได้เขียนให้พวกจบปริญญาอ่านเพียงกลุ่มเดียว จึงขอให้นายบรรลือทบทวนและทำความเข้าใจใหม่กับวิชาการหนังสือพิมพ์   รวมทั้งหลักการสากลของหนังสือพิมพ์ทั่วโลกก็ไม่มีที่ไหนเขาทำกัน ถ้ามีไปหาข่าวไหนก็ได้มาให้ผมดูเป็นตัวอย่างด้วย ผมคิดว่าคงมีที่สยามโครนิเคิลฉบับเดียว

 ///ขอให้นายบรรลือกลับไปอ่านเนื้อข่าวอีกครั้งว่ามีตรงไหนที่พูดถึงคำว่า”อันธพาล ประชุมทีไรมีเรื่องทุกที” รวมทั้งกลับไปอ่านบทสัมภาษณ์ของสุวิทย์ มณีนพรัตน์ ที่เขาให้สัมภาษณ์ว่าบรรยากาศการประชุมสมาคมสื่อมวลชนฯนั้นผมตีความได้ว่าไม่ใช่ไปนั่งฟังเลกเชอร์ในห้องเรียน  การประชุมจะต้องมีข้อถกเถียงกัน ในเมื่อหนังสือพิมพ์ยังไปวิพากษ์วิจารณ์ผู้อื่นได้ วิจารณ์ไปถึงการทำงานของข้าราชการและของรัฐบาล ไฉนเลยคนประกอบวิชาชีพด้วยกันจะวิจารณ์หรือถกเถียงกันไม่ได้ นี่คือธรรมชาติของสื่อทั่วโลก

 ///อย่าว่าแต่สมาคมฯเลยครับ ในครอบครัวพ่อแม่ลูกยังต้องเถียงกันในความเห็นที่ไม่ลงรอยกัน(สามีบางคนขี้โมโหใช้ไม้ฟาดหน้าเมียตัวเองกลายเป็นเรื่อง Domestic Violence ติดคุกไปก็มี)  หรือในสภาไต้หวัน สภาญี่ปุ่น สภาเกาหลี สภาไทย เต็มไปด้วย “ท่านผู้ทรงเกียรติ”ทั้งนั้น เมื่อเถียงกันไม่ตกฟากยังยกพวกตีกัน ส.ส.หญิงก็จิกผมกัน ส.ส.ชายใช้กำปั้นอัดกัน ยกเก้าอี้ทุ่มกัน แต่การประชุมของสมาคมสื่อมวลชนฯยังไม่ถึงขั้นนั้นนะครับ  ถึงจะถกเถียงกันอย่างรุนแรงก็ด้วยเหตุด้วยผลของแต่ละคนทั้งสิ้น  เมื่อจบแล้วก็จบกัน ถึงคราวก็เข้าประชุมใหม่

///เพื่อที่จะให้เกิดความชัดเจน ผมขอยกตัวอย่างวิธีการทำข่าวอีกชิ้นหนึ่ง(ข่าวสมมติ)ดังนี้ครับ

///(พาดหัวหรือ Headline) -ตำรวจจับบก.สยามโครนิเคิลใส่กุญแจมือ / หลังจากขว้าง”แคนดี้”ในร้านสวนตาล

////(สรุปความหรือ Summary Lead)- บก.สยามโครนิเคิล”บรรลือ สอนบาลี” เกิด”อารมณ์แต๋ว”คว้าแคนดี้ในโถห้องอาหารสวนตาลขว้างไปทั่ว หลังจากไม่สบอารมณ์กับเจ้าของร้าน ถูกตำรวจที่นั่งอยู่ในร้านจับใส่กุญแจมือพร้อมตักเตือนว่าจะสร้างความรุนแรงไม่ได้ในสังคมอเมริกัน

///(เนื้อหาข่าวหรือ News content)-เหตุการณ์รายนี้เกิดขึ้นที่ห้องอาหารสวนตาล ถนนฮอลลีวู้ด(ผู้สื่อข่าวจำวันที่ไม่ได้) นายบรรลือ สอนบาลี บรรณาธิการนสพ.สยามโครนิเคิลเกิดความโมโหนายสมชาย (ขอสงวนนามสกุล) เจ้าของห้องอาหารสวนตาลไม่ทราบว่าด้วยเรื่องอะไร จึงไปหยิบแคนดี้ในโถที่ตั้งไว้สำหรับแขกเพื่ออมดับกลิ่นปากก่อนออกจากร้าน จากนั้นขว้างไปทั่วเพื่อเป็นการประชด การกระทำครั้งนี้ได้ทำต่อหน้าต่อตาเจ้าหน้าที่ตำรวจที่นั่งอยู่ในร้าน นายบรรลือจึงถูกจับใส่กุญแจมือเพื่อนำไปสงบสติอารมณ์และถูกตำรวจตักเตือนว่าต่อไปจะก่อความรุนแรงแบบนี้ไม่ได้ในสังคมอเมริกัน ........

///นี่เป็นตัวอย่างของข่าวนะครับ ท่านจะเห็นได้ว่าในเนื้อหาข่าวไม่ได้มีคำว่า”อารมณ์แต๋ว”เกิดแต่อย่างใด ก็เหมือนเช่นเนื้อข่าวไม่มีคำว่า”อันธพาล”รวมอยู่ คนที่เป็นบรรณาธิกรณ์ข่าวเอาความรู้สึกของตัวเองมาใส่เข้าไป เรียกว่า”ขอผสมโรง”ด้วยคนเพื่อความสะใจของตัวเอง  ซึ่งในวิชาการหนังสือพิมพ์หรือสื่อสารมวลชนทำไม่ได้ (ยกเว้นวิชามาร)  ผมคิดว่าตัวอย่างนี้น่าจะชัดเจนต่อผู้อ่านและคนทำหนังสือพิมพ์ทั้งมวล ดังนั้นอะไรที่ไม่มีในเนื้อข่าวอย่านำมาใส่ เด็ดขาด

 ////หากนายบรรลือมีโอกาสกลับเมืองไทย ผมขอให้นำข้อเขียนของผมไปให้อาจารย์ของนายบรรลืออ่าน จะเอาตั้งแต่คณบดีลงมาถึงอาจารย์ผู้สอนวิชาเขียนข่าวก็ได้ หรือไม่เช่นนั้นก็อีเมลไปถามใครก็ได้ที่เป็นนักวิชาการด้านหนังสือพิมพ์แล้วให้คลิกเข้าไปอ่านใน www.apacnews.net  คอลัมน์”ส่วนตัว-ส่วนรวม” ผมนำขึ้นเว็บให้คนได้อ่านทั่วไป ว่าข้อเขียนของผมถูกหรือความเข้าใจของนายบรรลือผิด ถ้าเข้าใจผิดก็ทำความเข้าใจใหม่ได้

//// ก่อนจบ มีข้อสะกิดใจผมเล็กน้อยที่นายบรรลือถามสุวิทย์ว่าสมาคมมีสมาชิกถึง 100 คนหรือเปล่า นายบรรลือน่าจะนับว่าหนังสือพิมพ์ที่นี่มีกี่ฉบับ และอีกกี่ฉบับที่ล้มหายตายจากไป คนทำหนังสือพิมพ์เลิกทำไปแบกจ๊อบอย่างอื่นหรือกลับเมืองไทยไปแล้ว ฯลฯ  ในทำนองเดียวกันก็ต้องสำรวจตัวเองด้วยว่า แต่ก่อนสยามโครนิเคิลมีคนทำงานด้วยกี่คน เดี๋ยวนี้เหลืออยู่กี่คน  เพราะอะไร อย่าเที่ยวคอยตรวจสอบคนอื่น จนลืมตรวจสอบตัวเอง

///เท่าที่ผมทราบ คนข่าว-คนทำหนังสือพิมพ์ส่วนใหญ่ที่เลิกทำเพราะ1.เกิดความขัดแย้งเป็นปัญหาใหญ่ที่สุด 2.เจ้าของหนังสือพิมพ์ลืมจ่ายเงินเดือน(ฮา) .....อ่านต่อ