----------------------------------------------€ΕΤ‘·ΥθΓΩ»ΰΎΧΝ΄ΩΓΩ»γΛ­θ--------------------------------------------

พระอัฉริยภาพของในหลวง: “สำหรับ
ข้าพเจ้าดนตรีคือสิ่งประณีตงดงาม”

โลกนี้ไม่ค่อยมีปรากฎการณ์เกิดขึ้นบ่อยนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งพระมหากษัตริย์ที่ทรงครองสิริราชสมบัติอย่างยาวนานเช่นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช หรือ”พระภัทรมหาราช” วันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ.2549 พระองค์ทรงครองราชย์ครบ 60 ปี ขณะนี้พระองค์ทรงพระชนมายุ 78 ย่าง 79 พระชันษา และเมื่อถึงวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ.2550 พระองค์ก็จะทรงครบ 80 พระชันษา เราพสกนิกรทุกคนรู้จักพระองค์ว่า”ในหลวง”

โดยพระราชประวัติแล้ว”ในหลวง”ทรงพระราชสมภพที่โรงพยาบาลเมานท์ ออเบิร์น เมืองบอสตัน รัฐแมสซาชูเสทท์ สหรัฐฯ เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2470 ทรงเป็นพระโอรสองค์ที่ 3 ของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร์ อดุลยเดชวิกรมบรมราชชนก และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นพระอนุชาของ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์  และ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล

พระองค์ทรงศึกษาวิชาสามัญชั้นต้นที่โรงเรียนมาแตร์เดอี แล้วเสด็จประทับและศึกษาต่อที่เมืองโลซานน์ ประเทศสวิสเซอร์แลนด์ ในปี พ.ศ. 2481  พระองค์ได้โดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อานันทมหิดลนิวัติประเทศไทย ประมาณ 2 เดือน ก็เสด็จกลับสวิสเซอร์แลนด์ จนภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2488 จึงตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อานันทมหิดล กลับประเทศไทย
           พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อานันทมหิดล เสด็จสวรรคต เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ.2489 “ในหลวง” ก็เสด็จขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อ จากนั้นทรงเสด็จกลับไปสวิสเซอร์แลนด์ เพื่อทรงศึกษาต่อ และเสด็จกลับประเทศไทย พ.ศ. 2493 ทรงประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกสมรสกับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิตติ์ พระบรมราชินีนาถ เมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2493 และทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชา ภิเษก เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493

จากนั้นทรงเสด็จสวิสเซอร์แลนด์ เพื่อทรงศึกษาต่อ และเสด็จกลับ พ.ศ. 2494 ทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดา 4 พระองค์ คือ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยาม มกุฎราชกุมาร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารีฯ

พระราชกรณียกิจของ”ในหลวง”นั้นมีมากและมีมหาศาล ผมคงจะไม่กล่าวในสิ่งที่มีผู้คนได้เขียนไว้มากแล้ว ผมเขียนถึงพระองค์เพื่อถวายเป็นราชสักการะในมหามงคลที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ในส่วนที่ผมรู้จักและพอจะประมวลตัวหนังสือต่างๆมาปะติดปะต่อไว้

ผมประทับใจพระองค์ท่านหลายด้านหลายทาง แต่ฉบับนี้จะเขียนถึงพระอัฉริยภาพในทางเพลงและดนตรี จากการค้นคว้าทราบว่าพระองค์เข้าเรียนชั้นประถมที่สวิทเซอร์แลนด์พร้อมกับทรงเรียนเพลงแคลสสิก ต่อมาทรงเรียนเป่าแซ็กโซโฟนและเครื่องดนตรีชนิดนี้เป็นที่ประทับพระทัยของพระ องค์ตลอดมา จากหนังสือยุวกษัตริย์ที่สมเด็จพระพี่นางฯทรงนิพนธ์ไว้ทราบว่าในหลวงอานันทมหิดลทรงซื้อแซ็กโซโฟนมือสองในราคา 300 สวิสฟรังซ์เพื่อที่จะทรงศึกษา แต่ในที่สุดในหลวงอานันทมหิดลทรงเปลี่ยนพระทัยจึงมอบแซ็กโซโฟนให้ในหลวงภูมิพลศึกษาแทน และพระองค์หันไปทรงแคลริเน็ต

ครูสอนดนตรีแก่พระองค์ทั้งสองคือนาย Weybrecht เป็นนักดนตรีจากแคว้นอัลซ๊าค (Alsace)พระองค์ทรงศึกษาอยู่ประมาณ 2 ปีและบ่อยครั้งที่ทั้ง 3 เปิดวงเล่นกันหลายชั่วโมง

  แม้ว่าจะทรงเรียนเพลงแคลสสิกแต่ทั้ง 2 พระองค์ก็ทรงหันมาเล่นเพลงบลูและเพลงแจ๊ซด้วยเพราะให้จังหวะและท่วงทำนองเพลงที่เป็นอิสระมากกว่าในกรอบของเพลงแคลสิก พระองค์ทรงประทับใจนักดนตรีแจ๊ซอย่าง Louis Armstrong และ Sidney Bechet 

 จนกระทั่งปี 1946 ในหลวงภูมิพลทรงพระราชนิพนธ์เพลงแรกคือ”แสงเทียน” ตามด้วยเพลง

”ยามเย็น”โดยมีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ นิพนธ์เนื้อร้องจากนั้นก็มีเพลง”สายฝน”ตามมา รวมแล้วในช่วง 50 ปีพระองค์ทรงพระราชนิพนธ์ 48 เพลง ล่าสุดที่ทรงพระราชนิพนธ์คือ”เราสู้” (ปี 1976)

พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสเกี่ยวกับการดนตรีและการเป็นศิลปินทางดนตรี ในโอกาสที่คณะกรรมการสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทยฯเข้าเฝ้า ณ ศาลาดุสิดาลัย เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2524 มีตอนหนึ่งดังนี้

 “…..การดนตรีจึงมีความสำคัญสำหรับประเทศชาติ สำหรับสังคมถ้าทำดี ๆ ก็ทำให้คนเขามีกำลังใจที่จะปฏิบัติงานก็เป็นหน้าที่ส่วนหนึ่งที่ให้ความบันเทิง ทำให้คนที่กำลังท้อใจมีกำลังใจขึ้นมาได้ คือเร้าใจได้ คนกำลังไปทางหนึ่งทางที่ไม่ถูกต้องก็อาจจะดึงให้กลับมาในทางที่ถูกต้องได้ ฉะนั้นดนตรีนี้ก็มีความสำคัญอย่างยิ่ง จึงพูดได้กับท่านทั้งหลายที่เกี่ยวข้องกับการดนตรีในรูปการณ์ต่าง ๆ ว่ามีความสำคัญ และต้องทำให้ถูกต้อง ต้องทำให้ดี ทั้งถูกต้องในทางหลักวิชาของการดนตรี อย่างหนึ่ง และก็ถูกต้องตามหลักวิชาของผู้มีศีลธรรมมีความซื่อสัตย์สุจริต ก็จะทำให้เป็นประโยชน์อย่างมาก เป็นประโยชน์ทั้งต่อส่วนรวมทั้งส่วนตัว เพราะก็อย่างที่กล่าวว่า เพลงนี้มันเกิดความปีติภายในตัวเองได้ ความปีติในผู้อื่นได้ก็เกิดความดีได้ เกิดความเสียได้…..” (สำนักราชเลขาธิการ. 2524 : 307 - 308)

…..นักดนตรีนี้จะแบ่งออกเป็นหลายอย่างก็ได้คือนักดนตรีที่เล่นดนตรีเป็นอาชีพ และนักดนตรีที่เล่นเป็นความบันเทิงของตนเองหรือของผู้อื่นสองอย่างนี้ความจริงก็เป็นอันหนึ่ง เพราะว่านักดนตรีทุกคนแม้จะเป็นนักดนตรีอาชีพก็มีความพอใจในการเล่นทั้งนั้น ไม่มีนักดนตรีใดที่จะไม่มีความพอใจในการปฏิบัติดนตรี ถ้าไม่มีความพอใจแล้วก็ไม่สามารถที่จะปฏิบัติ ไม่สามารถที่จะทำอาชีพนี้ได้…..”

จากกระแสพระราชดำรัสดังกล่าวพระองค์ทรงเชื่อมั่นว่าดนตรีให้ความบันเทิง เบิกบานต่อผู้ฟัง "การดนตรีนี้ก็เป็นประโยชน์ต่อคนทั่วไปที่ไม่ได้เล่นดนตรี ไม่ได้แต่งเพลง ไม่ได้ร้องเพลง แต่ก็ฟังเพลงก็ถึงจิตใจเขาได้เท่ากับทำให้จิตใจเขามีความเบิกบานก็ได้ ความเศร้าหมองก็ได้ ความตื่นเต้นก็ได้ ชักจูงต่าง ๆ ได้ นอกจากนั้นแล้ว ดนตรียังมีสภาพเป็นดนตรีบำบัด (Music Therapy) ที่จะช่วยแก้ไขผ่อนคลายความทุกข์โศก นำพามนุษย์ไปสู่สิ่งที่ดีงาม "คนกำลังไปทางหนึ่งทางที่ไม่ถูกต้อง ก็อาจจะดึงให้กลับมาในทางที่ถูกต้องได้"

 การเป็นนักดนตรีก็ใช่เพียงการมีความสามารถทางดนตรีเท่านั้น แต่นักดนตรี (รวมทั้งศิลปินสาขาอื่นๆ ) จะต้องมีหลักวิชาการ "ทำให้ถูกต้องในทางหลักวิชาของการดนตรี" พร้อมกับการเป็นคนดีของสังคม "ผู้ที่มีศีลธรรมมีความซื่อสัตย์สุจริต" เพื่อให้นักดนตรี สร้างสรรค์จากพื้นฐานที่ดีงามอันแท้จริงของศิลปิน ไปสู่ดนตรีที่ดีงาม ดนตรีที่จรรโลงความดีงามในสังคม ในแง่ของหลักวิชาการและการทำให้ถูกต้องทางหลักวิชาการดนตรี  

  เมื่อพระองค์พระราชทานสัมภาษณ์แก่ผู้สื่อข่าวอเมริกันพระองค์ตรัสว่า “ดนตรีเป็นส่วนหนึ่งของข้าพเจ้า จะเป็นแจ็ซหรือไม่ใช่แจ็ซก็ตาม ดนตรีล้วนอยู่ในตัวคนทุกคน เป็นส่วนที่ยิ่งใหญ่ในชีวิตคนเรา  สำหรับข้าพเจ้า ดนตรีคือสิ่งประณีตงดงาม”

คราวนี้เรื่องใกล้ตัวที่สุดคือเพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผมไปค้นคว้ามาได้ว่าเพลง

”ยูงทอง” เป็นเพลงพระราชนิพนธ์ ประพันธ์ทำนองโดยในหลวง พระองค์ได้พระราชทานเพลงนี้ ให้เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2506

ประวัติมีว่าตั้งแต่เริ่มก่อตั้งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมืองในปี พ.ศ. 2477 เป็นต้นมา มหาวิทยาลัยได้ใช้เพลงประจำมหาวิทยาลัยทำนอง”มอญดูดาว”(เพลงนี้ขึ้นต้นว่า สำนักไหนหมายชู ...เอ้อ เออ เอ้อ เอย ประเทศชาติ ) ประพันธ์โดยขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนนาคพันธุ์) จนกระทั่งปี พ.ศ. 2504 มีนักศึกษากลุ่มหนึ่งขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาสเข้าเฝ้าฯในหลวงและพระราชินี ขณะเสด็จทรงดนตรี ณ เวทีลีลาศ สวนอัมพร ภายในพระราชวังดุสิต วันที่ 30 มกราคม 2504

พระองค์รับสั่งว่าจะทรงพระราชนิพนธ์เพลงประจำมหาวิทยาลัยพระราชทานให้แก่นักศึกษาธรรมศาสตร์ จนในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2506 พระองค์เสด็จฯทรงดนตรี ณ หอประชุมใหญ่มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ และทรงบรรเลงทำนองเพลงที่จะพระราชทานให้เป็นเพลงประจำมหาวิทยาลัยด้วย โดยมีนายจำนง ราชกิจ (จรัล บุญยรัตพันธุ์) เป็นผู้ประพันธ์เนื้อร้อง และยกร่างโดย หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช

ชื่อ”ยูงทอง” เรียกตามชื่อต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็นต้นหางนกยูง ออกดอกสีเหลืองและแดงในช่วงหน้าร้อน ทรงปลูกไว้ 5 ต้น ที่หน้าหอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เนื้อเพลง”ยูงทอง”มีว่า

 แหล่งศึกษาร่มเย็นเด่นริมสายชล

เราทุกคนรักดุจหัวใจ

ปลูกยูงทองไว้เคียงโดมมุ่งประโลมโน้มใจรัก 

ธรรมจักรนบบูชาเทิดไว้ 

เหลืองแดงแสงธรรมศาสตร์วิไล 

ปกแผ่ไปในทุกทาง 

สัญลักษณ์ดีเด่นเห็นกระจ่าง 

อย่าจืดจางรักร่วมทางกันไป

*ทรงธรรมปานดังตราชูเด่น ทรงเป็นดวงธรรมนำทางให้ 

พิทักษ์รักษาเชิดชูไว้ อบอุ่นใจไปทุกกาล 

พระธรรมสถิตย์ร่วมจิตสมาน ปฏิญาณรักสามัคคี

รักยูงทองงามเด่นเหนือนที ส่งศักดิ์ศรีไว้ให้ยิ่งยืนนาน

 นักศึกษาธรรมศาสตร์ทุกคนจะร้องเพลงนี้ได้ เพลงประจำมหาวิทยาลัยนี้พระองค์ยังมีพระราชนิพนธ์แก่ชาวจุฬาฯคือเพลง”มหาจุฬาลงกรณ์”ที่ร้องขึ้นด้วยคำว่า “น้ำใจน้องพี่สีชมพู ทุกคนไม่รู้ลืมบูชา พระคุณของแหล่งเรียนมา จุฬาลงกรณ์....” เสด็จทรงดนตรีในหลายมหาวิทยาลัย ทั้งที่จุฬาฯ,ธรรม ศาสตร์,ประสานมิตรหรือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เป็นต้น

เมื่อเขียนหนังสือมีบ่อยครั้งที่จะต้องพัวพันไปถึงของใกล้ตัว เหมือนรุ่นพี่ของผมคนหนึ่งเป็นนักเขียนเจ้าของนามปากกา”แคน สังคีต” ชื่อจริง พิมล แจ่มจรัส และยังมีนามปากกาว่า “พิมาน แจ่มจรัส” ด้วย  เขาเขียนบทกวีในหนังสือ”ยูงทอง”ฉบับพิเศษ ซึ่งออกทุกปีตอนรับบัณฑิตปริญญา มีอยู่บาทหนึ่งที่ประทับใจเขียนไว้ว่า

 พุ่มพนมร่วมฉัตรระบัดปก ระย้ายกระยับย้อยสร้อยแดงเหลือง

ก้านกลมกลมกลีบรีรีสีเรืองเรือง บานในเมืองหอมถึงป่า....อะหา ยูง !

 ในหลวงของเราเป็นศิลปินหลายด้านหลายทาง ทั้งจิตรกรรม,ประติมากรรม,ดนตรี,ถ่ายภาพ,งานพระราชนิพนธ์,งานแปล ฯลฯ ดังจะเห็นได้จากพระองค์ทรงตั้งวงดนตรีอ.ส.วันศุกร์ ทรงบรรเลงร่วมกับวงดนตรีอ.ส.ที่สวนอัมพร

 จากปากคำของอาจารย์แมนรัตน์ ศรีกรานนท์ ศิลปินแห่งชาติที่เดินทางแอล.เอ.ทราบว่าพระองค์ยังทรงโปรดให้คณะนักดนตรีเข้าไปร่วมเล่นเพลงเป็นประจำที่วังไลกังวล หัวหิน

 ตอนที่ผมเรียนหนังสือมีโอกาสเข้าเฝ้าพระองค์ 2 ครั้งคือครั้งแรกวันทรงดนตรีที่หอประชุมใหญ่ พระองค์พร้อมด้วยสมเด็จพระราชินีรวมทั้งพระราชโอรสและพระราชธิดาจะเสด็จอย่างพร้อมเพรียง การบรรเลงดนตรีอย่างเดียวไม่พอ พระองค์ทรงมีเรื่องเล่าต่างๆให้ทุกคนสนุกหัวเราะอย่างเป็นกันเอง เพราะภาษาดนตรีคือภาษาแห่งความอภิรมย์

 คนหนึ่งที่เข้าเฝ้าอย่างใกล้ชิดก็คืออาจารย์ดร.อดุล วิเชียรเจริญ ขณะนั้นท่านเป็นคณบดีคณะศิลปศาสตร์ (อยู่ในระดับพระสหายคนหนึ่งของพระองค์) ท่านนี้มักจะออกมาเป็นโฆษกเพื่อให้ออกรสชาติในการพูด

 ส่วนครั้งที่สองนี่ใกล้ชิดที่สุดคือวันรับพระราชทานปริญญาบัตร ซึ่งพระองค์พร้อมด้วยพระราชินีเสด็จฯพระราชทานแก่บัณฑิตที่จบการศึกษา

 ในวโรกาสมหามงคลที่พระองค์ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ในวันที่ 9 มิถุนายน 2549“โต๊ะบรรณาธิการ”ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน เป็นมิ่งและเป้นขวัญของพสกนิกรไทยตลอดไป 

ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ

(จากโต๊ะบรรณาธิการ ฉบับ 279 วันที่ 8-14 มิถุนายน พ.ศ.2549 )