สหรัฐควรมองแนวทางการแก้ปัญหาของไทย
แดร์รีล จอห์นสัน

อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐประจำประเทศไทย

 แดร์รีล จอห์นสัน(Darryl N. Johnson)เคยเป็นเอกอัครราชทูตสหรัฐฯประจำประเทศไทยระหว่างปี 2001-2004  ปัจจุบันเป็นอาจารย์สอนอยู่ Jackson School มหาวิทยาลัยวอชิงตัน(the University of Washington)ได้รับเชิญจากหนังสือพิมพ์ซีแอตเทิล โพสต์ เขียนคอลัมน์พิเศษแสดงความคิดเห็นต่อการเมืองไทย โดยใช้ชื่อเรื่องว่า “ไทยเผชิญหน้ากับทางเลือกที่ไม่อาจป้องกันได้” (Thailand faced untenable choice )

แดร์รีล จอห์นสัน เคยเดินทางไปเมืองไทยเมื่อปี 1965 ในฐานะอาสาสมัครสังกัด Peace Corps Volunteer ไปสอนภาษาอังกฤษอยู่ที่จังหวัดลำพูนเรียนจบมหาวิทยาลัยวอชิงตัน,มหาวิทยาลัย Puget Sound, the University of Minnesota และ Princeton University นอกจากภาษาอังกฤษแล้วเขายังพูดได้อีกหลายภาษาเช่นภาษาไทย,จีนกลาง,รัสเชี่ยน,โพลิสและลิทัวเนีย ผ่านงานด้านการต่างประเทศมามากมาย ลูกสาวคนแรกของเขาเกิดที่เมืองไทยเลยตั้งชื่อไทยให้ว่าดาราวัลย์(Darawan) ปัจจุบันเขาทำพำนักอยู่บ้านที่ซีแอตเทิล รัฐวอชิงตัน

ทรรศนะที่แดร์รีล จอห์นสัน มองเมืองไทยน่าจะมองได้ลึกซึ้งกว่าคนอเมริกันอีกหลายคน รวมทั้งคอนโดลีซ่า ไรซ์ รมว.ต่างประเทศสหรัฐด้วยซ้ำ ความเห็นของเขาสรุปได้ดังนี้

รถถังถูกนำออกสู่ถนน,รัฐธรรมนูญถูกยกเลิก ล้มล้างรัฐสภาและรัฐบาล

ภาพเหล่านี้เกิดขึ้นในกรุงเทพฯมาแล้ว 18 ครั้ง นับตั้งแต่เปลี่ยนการปกครองจากระบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ในปี ค.ศ.1932 ซึ่งครั้งสุดท้ายถือเป็นความรุนแรงเกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ.1991 จนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะต้องเข้าไปช่วยแก้ปัญหา แต่ในครั้งนี้พระองค์ไม่ได้เข้าไปยุ่งเกี่ยวด้วย ตามข้อเท็จจริงแล้วความสัมพันธ์ระหว่างทักษิณกับในวังดูเหมือนไม่ราบรื่นนัก แม้กระทั่งทหารที่ล้มรัฐบาลของเขาก็ยังมอบความจงรักภักดีให้กับพระองค์

การเมืองไทยเกิดตึงเครียดขึ้นตั้งแต่เดือนมกราคม เมื่อครอบครัวของ พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร ขายหุ้น 49 เปอร์เซ็นต์ของชินคอร์ป ไปให้กับเทมาเส็กซึ่งเป็นองค์กรการลงทุนของรัฐบาลสิงคโปร์ 1.9 พันล้านดอลลาร์ แต่ไม่เสียภาษีใดๆ เรื่องนี้สร้างความไม่พอใจให้กับประชาชน นอกจากนี้ พ.ต.ท.ดร.ทักษิณยังสั่ง(ยุบสภา)และให้จัดการเลือกตั้งในวันที่ 2 เมษายน เพื่อหวังเรียกอำนาจของตนเองคืนมา

แต่พรรคฝ่ายค้านปฏิเสธที่จะลงเลือกตั้งซึ่งถูกกำหนดโดย พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ผลการเลือกตั้ง ที่ออกมากลับไม่บริสุทธิ์ หลังจากนั้น 2 วัน พ.ต.ท.ดร.ทักษิณบอกกับทุกคนว่า เขาต้องการลงจากตำแหน่งจึงทำให้พายุการเมืองสงบลงไปบ้าง เหตุผลสำคัญอีกประการหนึ่งถือว่าปีนี้เป็นปีสำคัญยิ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครงราชย์ครบ 60 ปี พระองค์เสด็จครงราชย์ในเดือนมิถุนายนปี 1946 พระราชพิธีจึงจัดได้ขึ้นอย่างเต็มรูปแบบ เป็นการแสดงออกของประชาชนไทยที่จงรักภักดีต่อพระเจ้าอยู่หัว 

 ภายหลังจากนั้นอุณหภูมิการเมืองก็กระฮูดกลับขึ้นมาเมื่อ”รักษาการนายกฯ”เริ่มแสดงออกว่าเขาจะต้องกลับมาพิทักษ์ผลประโยชน์ของตัวเอง และยังบอกด้วยว่าเขากำลังคิดอีกตลบว่าจะลงจากตำแหน่งหรือไม่ ทั้งนี้กำหนดวันเลือกตั้งใหม่มีขึ้นวันที่ 15 ตุลาคม

 สิ่งสำคัญกว่านี้ ทักษิณได้ตั้งข้อสังเกตในบทบาทของในหลวง เป็นเหตุให้พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีออกมาวิจารณ์ทักษิณโดยตรง ประเด็นนี้ถือเป็นความตึงเครียดระหว่างวังกับรัฐบาลอย่างไม่อาจป้องกันได้ และเมื่อทักษิณเดินทางมาร่วมประชุมสัมมชาสหประชาชาติที่นิวยอร์ก ทหารก็เคลื่อนกำลังออกล้มล้างรัฐบาลทักษิณ

สิ่งท้าทายประการแรกต่อพลเอกสนธิ บุญยรัตกลิน และคณะปฏิรูปฯ  เขาจะเริ่มตั้งรัฐบาลใหม่ โดยผู้นำคนใหม่จะต้องโปร่งใสได้รับการสนับสนุนจากประชาชนและสามารถคลี่คลายปัญหาบ้านเมืองได้ แต่เรามองอีกด้านหนึ่งว่า พลเอกสนธิมีเรื่องที่ต้องจัดการหลายอย่างทีเดียว โดยเฉพาะความรุนแรงทางภาคใต้ที่อยู่ติดชายแดนมาเลเซีย ( แต่การที่พลเอกสนธิเป็นคนมุสลิมน่าจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้มากทีเดียว)

   สิ่งท้าทายประการที่สองหัวหน้าคณะปฏิรูปฯจะทำอย่างไรกับ พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ หลังจากให้สัมภาษณ์ว่า อดีตนายกรัฐมนตรีสามารถบินกลับไทยได้ แต่อาจต้องเผชิญกับข้อกล่าวหาในระหว่างที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ซึ่งทางเลือกหนึ่งที่เป็นไปได้ คือ ยอมให้อดีตนายกรัฐมนตรีนำทรัพย์สินส่วนหนึ่งออกจากเมืองไทย แต่ต้องให้สัญญาว่าจะไม่กลับมาเหยียบแผ่นดินไทยอีก  วิธีการนี้เป็นการแก้ปัญหาแบบอดีตที่ผ่านมาเพื่อหลีกเลี่ยงการทองเลือดเรียกว่าเป็นการแก้แบบไทยๆ(Thai-style solution )

สิ่งท้าทายประการที่สามก็คือจะทำอย่างไรและเมื่อไหร่จะนำระบอบประชาธิปไตยคืนมา พลเอกสนธิ ประกาศว่าเขาจะทำงานเพียง 2 สัปดาห์และจะลงจากตำแหน่ง โดยมอบหน้าที่นี้ให้กับนายกรัฐมนตรีพลเรือนต่อไป  พร้อมกับประกาศร่างรัฐธรรมนูญชั่วคราวรวมทั้งจะมีการเลือกตั้งภายใน 1 ปี

 นับตั้งแต่ปี 1992 ประเทศไทยได้พัฒนาสถาบันประชาธิปไตยขึ้นมารวมทั้งรัฐสภา,เปิดให้มีองค์กรที่ไม่ใช่ของรัฐ (NGO) หนังสือพิมพ์เสนอข่าวสารอย่างมีชีวิตชีวาตลอดจนภาพรวมของวัฒนธรรมด้านต่างๆ รัฐบาลใหม่จะต้องมีมาตรการหลอมรวมพื้นฐานเหล่านี้กลับมายังสังคมไทยและฟื้นฟูประชาธิปไตยอีกครั้ง

 แต่สิ่งหนึ่งที่เห้นได้ก็ การทำรัฐประหารครั้งนี้ไม่มีการเสียเลือดเนื้อและไม่มีองค์กรใดต่อต้าน กลุ่มชนชั้นนำในกรุงเทพฯรู้สึกจะยินดีและตอบรับการกระทำของคณะปฏิรูป แต่ขณะเดียวกันในกลุ่มที่จงรักต่อทักษิณอาจมีบางรายเมินเฉย บางรายอาจจะต่อต้านขึ้นมาบ้าง แต่เชื่อว่าไม่ถือเป็นการท้าทายที่น่ากลัวประการใด

 อีกอย่างดูเหมือนว่าความสัมพันธ์กับต่างประเทศของไทยก็จะไม่มีผลร้ายใดๆเกิดขึ้น โดยเฉพาประเทศเพื่อนบ้านของไทยสนใจในเรื่องเสถียรภาพความมั่นคงของรัฐบาลมากกว่ามองกระบวนการที่กำลังเกิดขึ้น ต่อสหรัฐ เพื่อนอันยาวนานของไทยและเป็นพันธมิตรกันอย่างเป็นทางการ ควรจะกระตุ้นให้เร่งจัดตั้งสถาบันประชาธิปไตยกลับขึ้นมาและขอให้ทุกฝ่ายอยู่ในความสงบ สหรัฐแสดงความ ผิดหวังที่มีการล้มล้างรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง ถือว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญ   

แต่สหรัฐจะต้องมองสังคมไทยทั้งหมด ไม่เฉพาะเพียงทหารเท่านั้น ซึ่งบางทีไทยกำลังเผชิญ หน้ากับทางเลือกที่ไม่อาจป้องกันได้  สหรัฐจะต้องวิจารณ์ถึงแนวทาง(การแก้ปัญหา) ไม่ใช่มองเฉพาะผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเพียงอย่างเดียว

ÍèÒ¹µèÍ...English Version.